De route naar 3D-organiseren

Van inzicht naar ontwikkeling

Een 3D-organisatie ontstaat niet door een nieuw organogram. Het is geen reorganisatie waarbij je de structuur opnieuw tekent. Het ontstaat door het vermogen van mensen en teams te versterken om samen te werken, te leren en verantwoordelijkheid te nemen. Elke organisatie heeft al elementen van een 3D-organisatie in zich. De vraag is: Hoe maken we zichtbaar wat er al aanwezig is en versterken we dat?

1. Neem netwerken en communities serieus en kijk wat er al is

Netwerken kunnen enorme waarde toevoegen, maar alleen als de lijn ze erkent en ondersteunt. Dit is geen verlies van controle, maar een manier om meer grip op de werkelijkheid te krijgen.

Begin met luisteren en kijken. Onderzoek:

• Welke netwerken bestaan al?

• Waar zoeken mensen elkaar vanzelf op?

• Waar zit energie?

• Waar zitten knelpunten?

• Welke kennis en ervaring wordt nog onvoldoende benut?

Vaak ligt de basis voor verandering al in de organisatie zelf.

Een grote ICT organisatie heeft een netwerk voor jonge medewerkers. Ze organiseren netwerkborrels en uitjes. Ze worden gesubsidieerd door de organisatie die het als een secondaire arbeidsvoorwaarde ziet, met mede als doel de jonge ICT-ers aan het bedrijf te binden. Op dat vlak werkt het nog niet zo goed, gemiddeld houdt een jonge instromer het max. 2 jaar uit in het bedrijf. Het management besluit het bestuur te van het netwerk  te vragen wat ze nog meer zouden kunnen doen. Het bestuur pakt de vraag op en organiseert een netwerkbijeenkomst. De uitkomsten worden verder uitgewerkt in spontaan ontstane werkgroepjes. Het resulteert in een aantal aanbevelingen die gek genoeg niet gaan over meer snoepreisjes of salaris, maar over hun rol in de organisatie, serieus worden genomen en hun interactie met de ‘oude garde’. 

2. Kies een betekenisvol vraagstuk

Een netwerk of community ontstaat rondom een vraagstuk dat ertoe doet. Een goed startpunt ligt waar belangen samenkomen:

Voor medewerkers: ruimte om bij te dragen, ontwikkelen van kennis en invloed op verbetering.

Voor de organisatie: betere samenwerking, vernieuwing en oplossingen voor complexe uitdagingen.

3. Geef ruimte en ondersteuning

Zelforganisatie betekent niet dat de organisatie zich onttrekt van het hiërarchisch leiderschap. Een 3D-organisatie vraagt juist om actieve ondersteuning (“caring & daring”). Dat betekent:

·         Tijd geven: samenwerking en ontwikkeling horen bij het werk.

·         Mensen ondersteunen: communities hebben vaak aanjagers nodig die verbinding maken en energie creëren.

·         Betrokkenheid tonen: leiderschap betekent ook laten zien dat bijdragen vanuit netwerken serieus worden genomen.

Een community groeit wanneer mensen ervaren: “Wat wij doen heeft betekenis.”

4. Begin klein en leer

Een 3D-organisatie bouw je stap voor stap. Begin met betrokken mensen, een relevant vraagstuk en ruimte om te experimenteren. Door te doen ontstaat inzicht in de organisatiebehoefte, wat werkt en wat beter kan. De ontwikkeling groeit vanuit de praktijk.

5. Leren schakelen

De kern van 3D-organiseren is leren schakelen. Dat begint met weten wanneer je wat nodig hebt:

• duidelijke kaders;

• formele besluitvorming;

• samenwerking over grenzen heen;

• gezamenlijke ontwikkeling.

Waar dimensies elkaar raken, ontstaat spanning. Maak die spanning bespreekbaar en waardevol.

6. Ontwikkel community leadership

Community-leiders zijn aanjagers, verbinders en betekenisgevers.

7. Zet de bedoeling boven het systeem

Systemen zijn ondersteunend, nooit leidend. Bouw aan gemeenschappelijkheid en durf los te laten.

Waar vertrouwen groeit, ontstaat ruimte om te bewegen.